Στον Αθλητικό Σύλλογο και στην Αστική Σχολή Ταταούλων

Στην Πόλη κάθε συνοικία και γειτονιά έχει το δικό της μερίδιο στην Πολίτικη ιστορία. Ορισμένες περιοχές διαθέτουν όμως επιπλέον ενδοξότερο παρελθόν γεμάτο ζωντάνια, πολιτισμό και λαμπρές αναμνήσεις. Τα Ταταύλα είναι μία από αυτές τις συνοικίες και είχα την επιθυμία να ξαναβρεθώ εκεί για να επισκεφθώ την Αστική Σχολή καθώς και τον Αθλητικό Σύλλογο Ταταούλων. Από την μια πλευρά είναι πάρα πολύ λυπηρό να βλέπω την εξέλιξη των Ταταούλων μα από την άλλη όμως είναι τιμή μου να βρίσκομαι στα σημεία που χιλιάδες Ρωμιόπουλα καλλιέργησαν νού και σώμα και καθήκον μου να τα προβάλλω και να μοιραστώ τις εικόνες και τα συναισθήματά μου με όλους εσάς.

Πέρασα έξω από τον μαντρότοιχο της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου και βρέθηκα στον δοξασμένο Αθλητικό Σύλλογο Ταταούλων. Ο σύλλογος αρχικά ονομάζονταν Ηρακλής και ιδρύθηκε την εποχή που η Τουρκία δεν υπήρχε καν ως κράτος. Αυτό συνέβη από τους Μενέλαο Καροτσέρη και Γιασουμή Σκέντρη το έτος 1896! Στις μέρες μας είναι ακόμα ενεργός στα τμήματα μπάσκετ και γι'αυτό θεωρείται ο παλαιότερος αθλητικός σύλλογος ολόκληρης της Τουρκίας!

Ο σύλλογος γνώρισε επιτυχίες σε όλα τα αθλήματα με διακρίσεις και πρωταθλήματα. Κορυφαίες στιγμές δόξας αποτέλεσαν οι επιτυχίες των Μεσολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 1906 με τους Ολυμπιονίκες αθλητές του συλλόγου!

Οι Ολυμπιονίκες, αδερφοί Αλιμπράντη!

Το κτίριο που στεγάζεται ο Αθλητικός Σύλλογος

Μπορεί να έχει χάσει την αίγλη του παρελθόντος μα το σκοτεινό κτίριο έχει ακόμα ζωή

Το γήπεδο μπάσκετ του συλλόγου με το πανέμορφο ξύλινο ταβάνι

Στις Ρωμέικες δραστηριότητες τίποτα δεν ήταν μονοδιάστατο. Έτσι και στην περίπτωση του συλλόγου υπήρχε εκτός από αθλητική δραστηριότητα, πολιτιστικό έργο και κοινωνικές υπηρεσίες όπως π.χ. η οργάνωση Πυροσβεστικής Υπηρεσίας για την καταπολέμηση της μάστιγας των πυρκαγιών που τόσο ταλαιπωρούσαν τότε την Πόλη.

Τα τρόπαια μαρτυρούν την ένδοξη ιστορία του συλλόγου

Βγήκα ενθουσιασμένος από τον Αθλητικό Σύλλογο για όσα είδα μα και λίγο λυπημένος σκεφτόμενος τα παλιά μεγαλεία. Με αυτά τα ανάμεικτα συναισθήματα πέρασα απέναντι τον δρόμο και βρέθηκα στην Αστική Σχολή Ταταούλων.

Το μοναδικό σημείο που μαρτυρά την ιστορικότητα του κτιρίου

Το τριώροφο κτίριο της περίφημης Αστικής Σχολής Ταταούλων χτίστηκε το 1886 για να στεγάσει το 8τάξιο Αρρεναγωγείο και αποτέλεσε λογικό επακόλουθο καθώς από το 1859 λειτουργούσε ήδη 7τάξιο Παρθεναγωγείο στα Ταταύλα. Έναν χρόνο αργότερα έγιναν τα εγκαίνια της Σχολής με τέλεση του Αγιασμού από τον ίδιο τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Αυτές ήταν οι πρώτες μου σκέψεις καθώς εισερχόμουν στις παραμελημένες και αφημένες στην αγκαλιά του χρόνου, εγκαταστάσεις και αίθουσες της Σχολής.

Ανεβαίνοντας τους ξύλινους ορόφους του σχολείου...

...με την καρδιά μου να ραγίζει όπως έχουν ήδη ραγίσει και οι τοίχοι στις αίθουσες

Η αίθουσα των εκπαιδευτικών με την ασπρόμαυρη τηλεόραση και τα χαρακτηριστικά κουμπιά της από περασμένες εποχές

Ο μαυροπίνακας με τον Κεμάλ ακουμπισμένο στο πάτωμα

Από το 1946 ξεκίνησαν και τα μαθητικά συσσίτια για τα εκατοντάδες παιδάκια του σχολείου, δείγμα της καλής κατάστασης και ακμής του σχολείου. Παραδόξως, από τα γεγονότα των Σεπτεμβριανών του '55 ο αριθμός των μαθητών αυξήθηκε ακόμη περισσότερο εξαιτίας της εσωτερικής μετακίνησης πολλών Ρωμέικων οικογενειών. Ο αριθμός των μαθητών της Αστικής Σχολής εκείνα τα χρόνια ξεπερνούσε τα 500 παιδιά! Το 1964 όμως με την έναρξη των απελάσεων όλα άρχισαν να αλλάζουν και να ακολουθούν φθίνουσα πορεία. Η Σχολή κατάφερε να αντέξει ως το 2003 εως ότου αποφοίτησαν και οι 2 τελευταίοι μαθητές.

Σκέφτηκα τα δύο αυτά Ρωμιόπουλα και το πως θα ένιωθαν μέσα σε τούτη την μαθητική γύμνια, εκεί που άλλοτε υπήρχαν 500 μαθητές. Μάλλον θα προβιβάστηκαν με βαριά καρδιά και ίσως δίχως να το επιθυμούν, γνωρίζοντας πως μετά από αυτούς το σχολείο κλείνει για πάντα....Τραγικό...

Απολυτήριο της Αστικής Σχολής

Καθώς περιπλανιόμουν από αιθουσα σε αίθουσα, σε μια από αυτές δεν άντεξα τον πειρασμό. Κάθησα στο αγαπημένο μου τελευταίο θρανίο και κοίταξα προσεκτικά τριγύρω. Την παλιά έδρα τοποθετημένη πάνω στο ξύλινο σκαλοπάτι για να φαντάζει η θέση του δασκάλου πίο ψηλά από αυτή των μαθητών. Τα σκονισμένα θρανία των φαντασιακών "συμμαθητών" μου, τις ρωγμές στο αιωνόβιο ξύλινο πάτωμα και τον άδειο πίνακα να προσμένει μάταια το χάδι της ερωμένης του κιμωλίας.

Καθισμένος στο τελευταίο θρανίο και νοιώθοντας σαν Ταταυλιανός μαθητής

Μπρος από τα μάτια μου πέρασαν νοερά μαθητές με τις μαθητικές στολές τους, ο αυστηρός δάσκαλος που από την έδρα του έκανε παράδοση, ρίχνοντας κλεφτές ματιές μέσα απ'τα γυαλιά του στους άτακτους παρευρισκομένους σαν και του λόγου μου, ο μαθητής που εξεταζόνταν στον πίνακα γράφοντας ελληνικά γράμματα, το σούσουρο και τα πειράγματα των ανέμελων μαθητών....

Και καθώς τα φανταζόμουν όλα αυτά, δεν καταλάβαινα πως είναι δυνατόν να νοιώθω ταυτόχρονα τόσο αντιφατικά συναισθήματα. Από την μια ενθουσιασμό που κι εγώ κάθομαι σε τούτα τα θρανία και παράλληλα λύπη για την ερήμωση της Σχολής.

Όλα αυτά τα παιχνίδια της φαντασίας και των συναισθημάτων μου προκάλεσαν πολλά και μεγάλα ρίγη συγκίνησης που μάλλον μόνον η επαφή με την Πόλη και την Ρωμιοσύνη μπορεί να προκαλέσει.

Κατηφορίσα τους ορόφους και φτάνοντας στο ισόγειο άνοιξα μία πόρτα όπου εισήλθα σε εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Βρισκόμουν σε μία κουζίνα και 3 γυναίκες με κοιτούσαν γεμάτες έκπληξη. Βλέποντας με να μπαίνω σαν μαθητούδι από τις σχολικές αίθουσες, μάλλον τα έχασαν.

"Καλημέρα", τους είπα και αμέσως το προσωπό τους φωτίστηκε! Βρισκόμουν στην παλιά κουζίνα της Σχολής! Εκεί που κάποτε μαγειρεύονταν τα μαθητικά συσσίτια. Στις μέρες μας η κουζίνα χρησιμοποιείται από την Κοινότητα για να μοιράζει φαγητό σε μέλη της καθώς και σε απόρους, ηλικιωμένους, Αρμένιους και όποιον άλλον έχει ανάγκη από ένα ζεστό πιάτο φαγητού. Η κυρία Ελένη Δημητριάδη ήταν μία από αυτές τις γυναίκες που συνάντησα και έχοντας περάσει τα τελευταία 40 χρόνια εκεί μέσα, είχε πολλά να μου διηγηθεί για το παρελθόν. Εξάλλου από ότι κατάλαβα έχει επιδοθεί τόσο πολύ σε αυτό που κάνει όλα αυτά τα χρόνια, που η ζωή της αρχίζει και τελειώνει στα Ταταύλα.

Το έχει η μοίρα μου να μπλέκω με κουζίνες

Η σόμπα από άλλες εποχές για να ζεσταίνεται ο χώρος.

"Κάποτε εγώ ήμουν νέα γυναίκα και τότε η κυρία Φωφώ ήταν υπεύθυνη εδώ", μου είπε και κάνοντας μικρά διαλλείματα για να μοιράσει φαγητό, συνέχισε: "ήταν νταρντανογυναίκα και έπιανε τα τεράστια καζάνια και τα κουνούσε πέρα-δώθε.....στην μεγάλη αίθουσα φτιάχναμε τα τραπέζια που σχημάτιζαν ένα πελώριο Π. Εκεί προσφέραμε το φαγητό για αμέτρητα παιδάκια..."

Η μεγάλη αίθουσα που κάποτε χρησίμευε και για το γεύμα των μαθητών

Με την κυρία Ελένη σε αναμνηστική φωτογραφία

Αποχαιρετώντας την Αστική Σχολή και την κυρία Ελένη ήταν σαν να βγήκα από έναν θαυμαστό μικρόκοσμο που όμως είχε χάσει το πιό σημαντικό και μαγικό συστατικό του....τα παιδιά. Και κάθε φορά που περπατώ έξω από ελληνικά σχολειά της Πόλης και δεν ακούω φωνές Ρωμιόπουλων, τότε είναι που η καρδιά μου ραγίζει ακόμα περισσότερο...

Υ.Γ. Πάντα συγκινούμαι βλέποντας εικόνες από τις παλιές εποχές με όλες τις δόξες και την ακμαία Ρωμιοσύνη. Στις μέρες μας έμεινε μόνον η λαικότητα της συνοικίας συνδυασμένη όμως με μετριότητα και δίχως την ορμή και δυναμική του παρελθόντος. Ένα μικρό απόσπασμα του περάσματος από τα Ταταύλα στο Kurtuluş.

Για διδάγματα στο δημοτικό σχολείο της Βλάγκας

Σε μία από τις ηλεκτρονικές συζητήσεις που είχα με τον φίλο και αναγνώστη Χρήστο Ι. Δρούγκα, μου ανέφερε το προάστιο της Βλάγκας. Μου έκανε εντύπωση που δεν γνώριζα τίποτα γι'αυτό το μέρος και σκέφτηκα πως θα ήταν η καταλληλότερη ευκαιρία ν'ασχοληθώ περισσότερο με την περιοχή. Η σημερινή ονομασία είναι Yeni kapı και βρίσκεται στα παράλια της θάλασσας του Μαρμαρά, ανάμεσα στην Samatya και το Kumkapı. Οι περιοχές αυτές είναι πλέον υποβαθμισμένα προάστια μα άλλοτε έσφυζαν από Ρωμιοσύνη. Εξάλλου τον πρώτο καιρό μετά την Άλωση οι ελληνικοί πλυθυσμοί συγκεντρώθηκαν στον Κεράτιο με επίκεντρο το Φανάρι και στην πλευρά της Προποντίδας με κέντρα την Ψωμάθεια, την Βλάγκα και το Κοντοσκάλι.

Στην σημερινή Βλάγκα οι συνήθεις καθημερινές εικόνες περιλαμβάνουν εργοτάξια, πολλή κίνηση στους δρόμους, φτωχογειτονιές με παστρικούς Τούρκους μαγαζάτορες, μαύρους λαθρομετανάστες να σουλατσάρουν κουβαλώντας μαύρες τεράστιες σακούλες και αρκετά μαγαζιά εμπορίας γούνας με ρώσικες επιγραφές. Κάπου εκεί βρίσκεται και το ρωμέικο δημοτικό σχολείο της Βλάγκας και δεν θα έχανα με τίποτα την ευκαιρία να το επισκεφτώ. Ο Χρήστος με έφερε σε επικοινωνία με την δασκάλα του σχολείου, Δέσποινα Βασιλειάδου, και η χαρά μα και η περιέργεια ήταν τεράστια που θα κατάφερνα να βρεθώ σε αυτό το σχετικά άγνωστο ελληνικό σχολείο της Πόλης.

Το έξοχο καμπαναριό στην παλιά είσοδο του σχολείου μαρτύρα πως στο υποβαθμισμένο Γενί καπί υπήρχε κάποτε κάτι περισσότερο αξιόλογο

Περιπλανήθηκα αρκετά ώσπου να βρώ το σχολείο. Ευτυχώς η παρατηρητική ματιά μου και το θαυμάσιο καμπαναριό που αντίκρυσα ψάχνοντας, κατάφεραν να με κατατοπίσουν. Η κυρία Βασιλειάδου με προυπάντησε με ευγένια μα και μικρή αμηχανία. Συμπέρανα πως μάλλον δεν συνηθίζεται να υπάρχει ενδιαφέρον και να έρχονται επισκέπτες σαν κι εμένα στο σχολείο. Καθώς βρισκόμασταν στο προαύλιο, φρόντισε να με πληροφορίσει πρώτα απ'όλα για την ευρύτερη περιοχή της Βλάγκας, που κάποτε γνώρισε τεράστια ακμή εξαιτίας του λιμανιού της. Το λιμάνι του Ελευθερίου ήταν ώς τον 11ο αιώνα το μεγαλύτερο λιμάνι της Κωνσταντινούπολης και εδώ μεταφέρονταν όλα τα προιόντα από τις μακρινές αποικίες της αυτοκρατορίας που χρησίμευαν για τον ανεφοδιασμό της Βασιλεύουσας.

Βέβαια η περιοχή γνώρισε και αρκετές φυσικές καταστροφές εξαιτίας του χειμάρρου Λύκου που περνούσε απο'κει. Λόγω των προσχώσεων του Λύκου το λιμάνι ρήχαινε διαρκώς και έτσι απ'τον 11ο αιώνα εγκαταλήφθηκε και μετατράπηκε σε ξηρά. Κατά την οθωμανική περίοδο ο χώρος χρησιμοποιήθηκε για μποστάνια και στις μέρες μας εδώ γίνονται οι εργασίες του τούνελ που θα συνδέσει υποθαλλάσια τις δύο ηπείρους. Ίσως αυτό να αποτελέσει το έναυσμα ώστε η περιοχή να αποκτήσει και πάλι μία αναβάθμιση.

Η εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων, με τυπολογία ελληνιστικής βασιλικής, στον προαύλιο χώρο του σχολείου

Στο προαύλιο του σχολείου είδα έκπληκτος να στέκει ολόκληρη εκκλησία, αυτή των Αγίων Θεοδώρων! Η πρώτη καταγραφή της εκκλησίας γίνεται το 1530! Ο σημερινός πετρόκιστος ναός χτίστηκε το 1830. Δυστυχώς στα Σεπτεμβριανά η εκκλησία δεν γλίτωσε την επίθεση...κάηκε και μόλις το 1961 επιδιορθώθηκε.

Εικόνα από το εσωτερικό της εκκλησίας

Λίγο πριν μπούμε στο σχολικό κτίριο η Δέσποινα με ενημέρωσε πως το σχολείο λειτουργεί από το 1906 ύστερα από δωρεά του Κωνσταντίνου Αδοσίδη. Σκέφτηκα το πόσο διαφορετικές αντιλήψεις επικρατούσαν εκείνες τις εποχές και πως η ευεργεσία μέσα σε μερικές δεκαετίες κατέληξε να είναι μία έννοια δυσεύρετη εώς ανύπαρκτη. Δυστυχώς...

Το δημοτικό σχολείο Βλάγκας

Μία εκ των λιγοστών αιθουσών του σχολείου

Εκτός της Δέσποινας, άλλοι τρείς δάσκαλοι φροντίζουν για την εκπαίδευση των συνολικά 6 μαθητών.  Ανεβαίνοντας στον πρώτο όροφο συναντήσαμε τον διευθυντή που με υποδέχτηκε με ένα πλατύ χαμόγελο και περίσσεια ευγένεια. Άρχισα κι εγώ να του μιλώ και να τον ευχαριστώ που δέχτηκε να βρεθώ εδώ και να φωτογραφίσω το σχολείο. Η Δέσποινα με πληροφόρησε πως ο διευθυντής δεν μιλά καθόλου ελληνικά. Δεν περίμενα να συναντήσω Τούρκο διευθυντή σε τούτο το σχολείο μα αφού δεν υπάρχει κανείς Ρωμιός να αναλάβει την διεύθυνση του εκπαιδευτηρίου, ο κύριος Abdurrahman Topuz ανέλαβε αυτό το τόσο δύσκολο έργο. Η δασκάλα τουρκικών, Hanife Samçı, βγήκε από την τάξη και ήρθε κοντά μας, το ίδιο και η Ρωμιά Βούλα Πετσαλίδου που έσπευσε αμέσως να με κεράσει γλυκά και να μου προσφέρει τσάι. Άφησα τους ανθρώπους να συνεχίσουν τις ασχολίες τους και τράβηξα κατά την αίθουσα που βρίσκονταν οι μικροί μαθητές που την φετινή χρονιά είναι όλοι από μή ελληνόφωνες οικογένειες.

Η Δέσποινα Βασιλειάδου με τους μικρούς μαθητές,σε ένα μικρό χορευτικό διάλειμμα

Οι μαθητές δεν κατοικούν στο Γενί καπί μα έρχονται με νοικιασμένο λεωφορείο που πληρώνει η κοινότητα από γειτονικές περιοχές όπως το Γεντί κουλέ και το Μακρυχώρι, όπου δεν υπάρχουν πιά Ρωμέικα σχολεία. Κάτω από αντίξοες συνθήκες οι εκπαιδευτικοί κάνουν ότι είναι δυνατόν ώστε ο αριθμός των παιδιών να μην συρρικνωθεί περισσότερο, να διατηρήσουν την λειτουργικότητα του κτιρίου και να φροντίσουν για την μάθηση των παιδιών. Όλα αυτά και άλλα πολλά που μάλλον δεν μπορώ να σκεφτώ από την πλευρά του επισκέπτη, απαιτούν μία καθημερινή υπέρβαση των ψυχικών τους ορίων.

Τρόπος θέρμανσης των τάξεων που παραπέμπει σε άλλες εποχές. Οι αντίξοες συνθήκες στο σχολείο είναι εμφανείς

Όπως και στα άλλα ρωμείκα εκπαιδευτήρια έτσι κι εδώ η λειτουργία του σχολείου και η οικονομική υποστήριξη εξαρτάται από δωρεές ομογενών που κάποτε έζησαν εδώ καθώς και στην κοινότητα της Βλάγκας.

 "-Από πόσα άτομα αποτελείται η κοινότητα της Βλάγκας, Δέσποινα;"  την ρώτησα και η απάντησή της με βρήκε πράγματι απροετοίμαστο. 3 Ρωμιοί, μία τριμελής οικογένεια Ιμβρίων, η οικογένεια του Αντιόχη καντηλανάφτη και η ίδια! Αυτά τα άτομα έχουν επωμιστεί το βάρος της συνέχισης των 107 ετών λειτουργίας του σχολείου σε τούτο το παραμελημένο Πολίτικο προάστιο.

Εικόνες σαν κι αυτή δεν λείπουν από το παραμελημένο Yeni kapi

Παίρνοντας το τουλιπένιο φλυτζάνι με το τσάι μαζί μου, περιπλανήθηκα σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του σχολείου, κουβεντιάζοντας ταυτόχρονα με την Δέσποινα για τους τρόπους και τους λόγους που βρεθήκαμε εδώ στην Πόλη, το σχολείο, την Πόλη και όλα όσα μπορούσαμε να συζητήσουμε στον λιγοστό χρόνο που είχαμε στην διάθεσή μας.

Καθώς η επίσκεψή μου έφτανε στο τέλος της, επέστρεψα στο γραφείο του διευθυντή να πάρω τα πράγματα μου. Η πόρτα ήταν μισόκλειστη και υπέθεσα πως δεν θα ήταν κανείς μέσα. Ανοίγοντάς την είδα τον αγαθό διευθυντή να προσεύχεται γονατιστός σε μία γωνιά. Προσπαθώντας να μην τον ενοχλήσω, ξαναβγήκα έξω και μία σκέψη με διαπέρασε αμέσως: Σε τούτο τον χώρο, άνθρωποι διαφορετικών εθνικοτήτων και θρησκειών συνυπάρχουν και προσπαθούν για την καλύτερη εκπαίδευση των μαθητών, σεβόμενοι ο ένας την διαφορετικότητα του άλλου, δίχως να παραμελούν την ταυτότητά τους.

Ευχαρίστησα την Δραμινή δασκάλα και βγαίνοντας από το σχολείο, έκλεισα την μεγάλη καγκελόπορτα πίσω μου. Στο μυαλό μου γυρόφερναν ακόμα τα λόγια της, η υπεύθυνη στάση της στο λειτούργημα που επέλεξε να υπηρετήσει, η γνώση και η εκπαιδευτική της κατάρτιση. Η αυταπάρνηση που επιδεικνύει, επιλέγοντας τον δύσκολο δρόμο και ίσως αφήνοντας μία πιό εύκολη και προβεβλημένη καριέρα, για να διδάξει Ελληνική Παιδεία σε τούτα τα παιδιά, ήταν το μεγαλύτερο από τα πολλά διδάγματα που πήρα σήμερα από αυτή την επίσκεψη.

Είμαι τόσο ευτυχής που βρέθηκα εκεί και που ακόμα στα 32 μου έχω την δυνατότητα να παίρνω καθημερινά διδάγματα που μάλλον μόνον ένα Πολίτικο περιβάλλον μπορεί να προσφέρει.

Καλώς ήρθατε ζουζουνάκια

Για μερικά σχολεία της Πόλης έχω ήδη γράψει κάμποσες αναρτήσεις (Σχολεία της Πόλης). Σε ένα μόνο όμως απ'αυτά φιλοξενείται μία ομάδα παιδιών που ξεκινούν τώρα μόλις τα πρώτα τους βήματα κοινωνικοποίησης και επαφής με προσχολικά ερεθίσματα όπως γραφή, ανάγνωση και άλλα πολλά. Αναφέρομαι στο νηπιαγωγείο του Ζαππείου, που είχα την χαρά να επισκεφτώ και να θαυμάσω από κοντά γι'ακόμα μία φορά.

Η διευθύντρια του Ζαππείου με περίμενε ήδη στο γραφείο της και προχωρώντας προς τα εκεί, ήταν αδύνατον η ματιά μου να μην μαγευτεί ξανά από το γύρω περιβάλλον. Μπαίνοντας στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο, καταλαβαίνεις πως δεν πρόκειται απλά για ένα σχολείο. Παράλληλα είναι ένα αρχιτεκτονικό αριστούργημα, ένα παλάτι γεμάτο έργα τέχνης και καλαισθησίας, ένα μέρος γεμάτο ιστορίες και μόχθους ανθρώπων και αστείρευτη κοιτίδα ελληνικής παιδείας!

Η κεντρική σκάλα του Ζαππείου.Οργασμός καλαισθησίας,τέχνης και κομψότητας

Κάθε γωνία δείχνει την ποιοτική υπεροχή του σχολείου

Ένδοξη στολή Ζαππίδας

Το ταβάνι στην είσοδο του κτιρίου. Τα σημάδια των 127 ετών είναι εμφανή. Πόσες χιλιάδες ψυχών να έχουν περάσει από κάτω όλα αυτά τα χρόνια!

Το να μοιράζεται κανείς στιγμές με την κυρία Δέσποινα Φιλίππου είναι κάτι το απίστευτα όμορφο. Έχει αμέτρητα πράγματα να πεί και είναι τόσο αξιόλογος άνθρωπος που σε κερδίζει από την πρώτη στιγμή. Η συζήτηση εναλλάσονταν ανάμεσα σε απλά θέματα της Πόλης, προσωπικά ζητήματα, πράγματα που αφορούν τα σχολεία της Πόλης και την Ρωμιοσύνη. Σε κάποια στιγμή η κουβέντα μας έφερε γύρω από τον Κωνσταντίνο Ζαππα και τις μεγάλες ευεργεσίες του προς τον Ελληνισμό.

Γυρίζει τότε η κυρία Δέσποινα και μου λέει: -Αλήθεια, ξέρεις τι έχει προσφέρει ο Ζάππας στην Πόλη με το σχολείο και τα έργα του; Το έχεις διανοηθεί ποτέ;

Κόμπιασα λίγο, προσπαθώντας να σκεφτώ και να ταξινομήσω τα πράγματα στο μυαλό μου. Η κυρία Φιλίππου δίχως να με περιμένει, άρχισε να μου μιλα γι΄αυτόν τον μεγάλον Έλληνα.

Ο Κωνσταντίνος Ζάππας  με το χτίσιμο του Ζαππείου Παρθεναγωγείου προκάλεσε πολιτιστική επανάσταση στην Πόλη της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Σε μία εποχή που οι γυναίκες ήταν αμόρφωτες και απείχαν από ότι είχε σχέση με εκπαίδευση και επιστήμες, οι Ρωμιές αποτέλεσαν την απόλυτη πρωτοπορία. Κορίτσια μάθαιναν ανάγνωση και γραφή, μορφώνονταν και έρχονταν σε επαφή με επιστήμες. Ο ίδιος ο Ζαππας ενθάρρυνε τις απόφοιτες με υποτροφίες σε μεγάλα πανεπιστήμια της Ευρώπης με την προυπόθεση πως τα κορίτσια θα επιστρέψουν στον τόπο τους, ώστε να διδάξουν και να συμβάλλουν στην πολιτιστική ανάπτυξη της Ρωμιοσύνης και της Πόλης. Η επαφή με τις επιστήμες και γενικότερα με τον εκλεκτισμένο φιλοευρωπαικό "άνεμο" και τρόπο ζωής οφείλεται σε ένα μεγάλο βαθμό και στις Ζαππίδες.

Ταυτόχρονα με τα λόγια της κυρίας Δέσποινας, αναρωτιόμουν το πόσο πολλά πρόσεφερε άμεσα και έμμεσα ο ελληνισμός σε τούτο τον τόπο και πόσο δύσκολο είναι να υπολογιστεί η συμβολή του σε ένα τέτοιο πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Τι τραγικό που η Ρωμιοσύνη έλαβε τόσο αντιθετική ανταμοιβή σε όλα όσα τόσο απλόχερα έδωσε.....

Το πόσο μεγάλος ευεργέτης ήταν ο Ζάππας φαίνεται επίσης απ'το γεγονός πως δεν έκτισε απλά το Παρθεναγωγείο μα κατοχύρωσε και την λειτουργία του για το μέλλον.

Υπάρχει πεδιό σύγκρισης με τα σχολεία-φυλακές στην πατρίδα; Όχι βέβαια. Εξάλλου η Παιδεία μας είναι αυτή που έχει "χτυπηθεί"περισσότερο από καθετί άλλο. Ακόμα και οι κτιριακές εγκαταστάσεις το επιδεικνύουν

Δεν ήθελα να σπαταλήσω όλον τον χρόνο της διευθύντριας και την παρακάλεσα να με οδηγήσει στον όροφο του νηπιαγωγείου, που ήταν και η αιτία της επίσκεψής μου. Με χαρά προσφέρθηκε να με ξεναγήσει η ίδια και αφήνοντας το γραφείο της, περιπλανηθήκαμε στους διαδρόμους και ορόφους του τεράστιου κτιρίου.

Μου έκανε εντύπωση που η κυρία Δέσποινα γνωρίζει κυριολεκτικά κάθε σπιθαμή του τεράστιου οικοδομήματος. Πως θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, για έναν άνθρωπο που κάποτε έτρεχε πάνω-κάτω τους ορόφους σαν μαθήτρια και που τώρα το φροντίζει με απεριόριστη αγάπη, εκπαιδευτική εμπειρία και μεράκι. Για κάθε γωνία ήξερε να μου φανερώσει και μία ιστορία βγαλμένη απ'το σεντούκι του χρόνου. Όταν μάλιστα προσπάθησε να ανοίξει μία πόρτα και διαπίστωσε ότι είναι κλειδωμένη, έκανε μερικά βήματα προς τα πίσω και μέσα από μία κρυψώνα που πιθανόν μόνον εκείνη γνωρίζει, έβγαλε καινούρια κλειδιά και προχωρήσαμε. Ήταν μία πολύ δυνατή στιγμή που σίγουρα με "άγγιξε" πάρα πολύ. Να περιπλανιέμαι σε τούτο το παλάτι χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων με μία σπουδαία Ρωμιά και να παρατηρώ με πόσο στοργή γνωρίζει το "σπίτι" της.

Μπαίνοντας στο νηπιαγωγείο, το περιβάλλον άλλαξε και από σοβαρό, γεμάτο αρχιτεκτονικά στολίδια και μεγαλουργήματα τέχνης μετατράπηκε σε παιδικό παράδεισο! Η ζωγραφισμένη επιγραφή στην είσοδο με καλοσώρισε, μιάς και στην ψυχή παραμένω και εγώ ένα "μεγάλο παιδί" με αγνότητα.

Η επιγραφή στην είσοδο του νηπιαγωγείου με καλοσώρισε!

Ο κεντρικός διάδρομος του νηπιαγωγείου του Ζαππείου

Βέβαια εγώ δεν είδα τα ζουζουνάκια να περιπλανόνται στους διαδρόμους και στις αίθουσες, διότι είχαν πάει εκδρομή. Τουλάχιστον μπόρεσα να παρατηρήσω όλες τις αίθουσες με τον πλήρη εξοπλισμό τους, έχοντας πάντα την κυρία Δέσποινα κοντά μου.

Αίθουσα που τα παιδιά κάνουν εργασίες με τα πολυμορφικά τραπέζια να αλλάζουν σχήμα ανάλογα με την περίσταση

Εδώ τα νήπια εκτός από το παιχνίδι,παίρνουν και τα πρώτα ερεθίσματα κοινωνικοποίησης

Το νηπιαγωγείο του Ζαππείου είναι χωρισμένο σε 2 τμήματα. Εδώ φαίνεται η τάξη με τα μικρά ζουζουνάκια...

...και εδώ με τα κάπως μεγαλύτερα

Το άριστο εκπαιδευτικό προσωπικό έχει καταρτίσει διασκεδαστικούς τρόπους για την μάθηση των μικρών παιδιών μα και για τις συνήθειες τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το κόλπο με τα σύμβολα. Για να αποφεύγονται οι τσακωμοί και η ανακατοσούρα κάθε παιδάκι έχει διαλέξει ένα σύμβολο. Με αυτό βρίσκει τα μαχαιροπήρουνά του πριν το φαγητό μα και την θέση του στην τραπεζαρία. Όσο για το βούρτσισμα των δοντιών...και εκεί ακολουθείται η ίδια αρχή.

Πίσω από τις καρέκλες υπάρχει το σύμβολο που υποδεικνύει την θέση του κάθε παιδιού

Μετά το φαγητό...επιβάλλεται βούρτσισμα των δοντιών. Εγώ πάντως βρήκα το κόλπο με τα καρτελάκια φοβερά πετυχημένο

Είναι πολύ δύσκολο να περιγράψω το πόσο πολύ αγάπη, επιστημονική γνώση και μεράκι έχουν δώσει οι δάσκαλοι και οι καθηγητές σε τούτο το μεγάλο εκπαιδευτήριο. Αν προσθέσει κανείς και τις αντιξοότητες που υπάρχουν τότε μόνο θαυμασμό μπορεί να νοιώσει κανείς για το έργο τους.

Μου ήταν δύσκολο να αποχωριστώ το Ζάππειο και έτσι έμεινα για λίγο ακόμη στο γραφείο της κυρίας Φιλίππου. Η κουβέντα μας πέρασε από πολλά επίπεδα και θέματα. Πολλά απ΄τα λεγόμενά της μου έκαναν εντύπωση. Εκείνο όμως που με χαροποίησε περισσότερο απ'όλα ήταν η θετική της σκέψη και ενέργεια να ατενίσει την επόμενη μέρα. Ενώ πολλοί αντιμετωπίζουν σχεδόν μοιρολατρικά την συρρίκνωση στο ελάχιστο της Ρωμιοσύνης, εκείνη με έργο και σθένος προτάσσει μία άλλη στάση δίχως κλάψες και καταστροφολογία.

Ναί...φυσικά η Ρωμιοσύνη της Πόλης χτυπήθηκε θανάσιμα και σχεδόν εκμηδενίστηκε μα το κερί της που σιγοκαίει αιώνες δεν έσβησε εντελώς. Καί ούτε θα σβήσει ποτέ όσο θα υπάρχουν οι Ρωμιοί που ακόμα ζούν στην Ελλάδα μα και η μικρή κοινότητα εδώ. Σίγουρα πάντως η Ρωμιοσύνη της Πόλης δεν αποτελείται μόνο από 2500 γερόντια όπως αρέσκεται να παρουσιάζεται από μερικούς στην πατρίδα για διαφόρους λόγους.

Το Ζάππειο Παρθεναγωγείο για 127 χρόνια παραμένει αστείρευτη κοιτίδα Ελληνικής Παιδείας και στις μέρες μας η κυρία Δέσποινα Παπίνη-Φιλίππου με κουράγιο, αυταπάρνηση και προπάντων πράξεις αντικρίζει κατάματα την "επόμενη μέρα" και μπορεί να πεί πως θα είναι καλύτερη απ'την σημερινή. Σε τούτη την προσπάθεια που καταβάλλει, η προβολή και υποστήριξη είναι υποχρέωση μου και την ευχαριστώ τόσο πολύ για όλα όσα μου πρόσεφερε τόσο απλόχερα τούτο το πρωινό.

Ένας μεγάλος ευεργέτης του Έθνους, μία σπουδαία Ρωμιά και εγώ

Η Μεγάλη Του Γένους Σχολή

...δεν θα μου κάνεις μάθημα εσύ εμένα, εγώ τελείωσα την Μεγάλη του Γένους Σχολή, είπε ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης στην ταινία Πολίτικη κουζίνα. Από εκείνη την στιγμή κράτησα σφηνωμένη στο μυαλό μου εκείνη την ονομασία. Τα χρόνια πέρασαν και εγώ περιπλανιόμουν σε χώρες και πόλεις. Επειδή όμως στην ζωή τίποτα δεν είναι τυχαίο, να'μαι τώρα εδώ...στο κατώφλι της μεγαλύτερης σχολής του Γένους μας. Στην Μεγάλη του Γένους Σχολή!
''Μεγάλη του Γένους Σχολή''....το προφέρεις και σου γεμίζει το στόμα. Και μόνο στο άκουσμά της νοιώθει κανείς την ιδιαιτερότητα της. Μου προκαλεί ανατριχίλα το να σκέφτομαι πως εδώ και χιλιετίες διαφυλάσσεται και μεταλαμπαδεύεται σε τούτο το μέρος ότι πιο σημαντικό και ιερό διαθέτουμε σαν Γένος. Τον Πολιτισμό μας και τα ιδανικά του Ελληνισμού. Και αυτό γιατί η Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι στην ουσία η συνέχεια της Οικουμενικής Πατριαρχικής Σχολής που ίδρυσε ο Μέγας Κωνσταντίνος!

Η πρόσοψη της Σχολής.Ενός εκ των επιβλητικοτέρων κτισμάτων ολόκληρης της Πόλης!

Ας γινόμουν και πάλι παιδί,να μαθήτευα στο Ζωγράφειο

Επ'ευκαιρίας ενός σχολίου της αναγνώστριας Ιωάννας στο άρθρο για το Ζάππειο Παρθεναγωγείο (δες κι εδώ), σκέφτηκα πως ήρθε η στιγμή να γράψω και για το δεύτερο ελληνικό σχολείο του Beyoğlu. Ήταν κάτι που επιθυμούσα να κάνω από καιρό. Κάτι η επιθυμία μου, κάτι το σχόλιο της Ιωάννας, κάτι η επισκεψή μου εκεί πριν μερικές μέρες, ήρθαν και έδεσαν όλα μαζί άψογα. Σήμερα λοιπόν θα σας γράψω για ένα ακόμα ιδιαίτερο μέρος που μου άγγιξε την καρδιά. Αναφέρομαι φυσικά στο Ζωγράφειο Λύκειο.

Η πρόσοψη του κτιρίου

Η είσοδος

Στην είσοδο του σχολείου συνάντησα τον διευθυντή του, τον κύριο Γιάννη Δερμιτζόγλου, που από την πρώτη κιόλας στιγμή με κέρδισε με την ευγένεια του, το ήθος και την καλλιέργεια του. Ένας πραγματικός Ρωμιός. Με προσκάλεσε μάλιστα και στο γραφείο του και αφιέρωσε αρκετό απ'τον πολύτιμο χρόνο του για να συζητήσει μαζί μου.

Μιά του κλέφτη, δυό του κλέφτη....τρείς και μπούκαρα

Πως αλλάζουν οι καιροί και από εκεί που προσπαθούσαμε να την κάνουμε ''σκαστή'' απ'το σχολείο, τώρα συμβαίνει το αντίθετο. Πάντως εγώ παρ'ότι όχι ιδιαίτερα καλός μαθητής, απολάμβανα ανέκαθεν την σχολική ζωή.

Προσπάθησα κάμποσες φορές να εισέλθω στο Ζάππειο Παρθεναγωγείο μα έβρισκα συνεχώς την πόρτα κλειστή.

H πίσω πλευρά του Ζαππείου

Τελικά ένα πρωινό βρέθηκα για επαγγελματικούς λόγους στο Τάξιμ και το εκμεταλλεύτηκα. Βρήκα την πόρτα ανοιχτή και μπούκαρα!