Χρόνια πολλά καλό μου Blog No.3

Πολλές φορές έχουμε την αίσθηση ότι ο καιρός περνά αρκετά γρήγορα και ασυναίσθητα. Αυτό διαπίστωσα σήμερα και εγώ όταν σκέφτηκα πως το ΤΙ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ; έκλεισε τον τρίτο χρόνο παρουσίας του.
Θυμάμαι σαν να ήταν μόλις πριν από πολύ λίγο καιρό όταν σε ένα μικρό σοκάκι κοντά στην İstiklal πήρα την απόφαση για την δημιουργία των ΧΑΜΠΕΡΙΩΝ και ξεκίνησα να γράφω την πρώτη ανάρτηση, μή γνωρίζοντας την ακριβή πορεία και εξέλιξη των ΧΑΜΠΕΡΙΩΝ.
Από εκείνη την πρώτη ανάρτηση άλλαξαν πολλά και άλλα τόσα παρέμειναν ίδια.
Ξεκινώντας ως

Το αγαπημένο φαγάδικο της γειτονιάς μου

Υπάρχουν περιπτώσεις που καθυστερημένα βρίσκομαι καθ'οδόν για το Bostanci με την απορία για το τι λιχουδιά θα με περιμένει στο σπίτι. Όταν όμως δεν επιθυμώ να βάλω τους άλλους σε ανούσιο κόπο επειδή δεν είμαι ιδιαίτερα πεινασμένος, κάνω μια μικρή στάση στο αγαπημένο φαγάδικο της γειτονιάς μου. Είναι οι στιγμές που από την κούραση και την περιπλάνηση δεν πεινώ πολύ, απλά θέλω μόνον να τσιμπήσω κάτι λιτό και λίγο.

Το αγαπημένο φαγάδικο της γειτονιάς μου

Η εξυπηρέτηση είναι πάντα περιεκτική, σβέλτη και σε συνδυασμό με την άφθονη ποικιλία πιάτων και γεύσεων κάνει αυτό το είδος εστιατορίων να είναι η καταλληλότερη λύση για κάθε στομάχι, πορτοφόλι και απαίτηση.

Τότε και τώρα Νο.4

Καθώς η χρονιά φτάνει στο τέλος της, έφτασε η στιγμή για ακόμη ένα Τότε και τώρα. Σε τούτη την 4η απόπειρα παρουσίασης και σύγκρισης φωτογραφιών του παρελθόντος με το παρόν, έδωσα έμφαση κυρίως στους χριστιανικούς ναούς της Πόλης. Τι θα ήταν άλλωστε η Πόλη δίχως τις εκκλησιές, την βυζαντινή κληρονομιά και την παρουσία του Ελληνισμού; Φυσικά αυτό το ερώτημα είναι ρητορικό και είναι σαν να ρωτάμε πως θα ήταν η ημέρα δίχως τον ήλιο.
Η παρουσίαση ξεκινά με την Αγιά-Σοφιά παραθέτοντας την ίδια φωτογραφία με τον άγνωστο φωτογράφο του παρελθόντος, ο οποίος με όμορφη καλλιτεχνική προσέγγιση θέλησε να την παρουσιάσει μέσα από την πύλη του κουλιγιέ του τεμένους Σουλτάναχμέτ. Μέσα από την πύλη, που βάζει ορατά όρια, ξανοίγεται το αρχιτεκτονικό θαύμα της Αγίας Σοφίας που η σοφία δημιουργίας του μοιάζει να καταργεί όρια, φυσικούς νόμους και να συνδέει αρμονικά τον επίγειο κόσμο με τον επουράνιο.


Τότε...η Αγία Σοφία με διαφορετική εξωτερική διακόσμηση από τον Ελβετό Fossati. Σε μια περιοχή αρκετά φτωχική την εποχή που τραβήχτηκε η φωτογραφία. Στις μέρες μας τα κάρα και τα άλογα εξέλειψαν και την θέση τους πήραν οι τουρίστες.

Περίπατος στο Karaköy

Υπάρχουν αρκετές Πολίτικες συνοικίες που παρότι κατά το παρελθόν υπήρξαν ιδιαίτερα σημαντικές, στις μέρες μας έχουν κάπως καταπέσει τόσο στην σπουδαιότητά τους όσο κυρίως στην φήμη και στην συνειδήσεις των ανθρώπων. Σε αυτό οφείλεται, εκτός των άλλων, η ιστορική λήθη των περισσοτέρων αλλά και ο επιφανειακός τρόπος σκέψης και αντίδρασης των ανθρώπων. Μία τέτοια συνοικία είναι το Κάρακιόι και σήμερα είχα την χαρά να κάνω έναν απολαυστικό περίπατο δίχως συγκεκριμένους σκοπούς, απλά θέλοντας να έρθω σε επαφή με μερικές από τις πτυχές της Πόλης, να νοιώσω το παρόν, να αφουγκραστώ την λαμπρότητα του παρελθόντος, να υποθέσω τις εξελίξεις για το μέλλον...με λίγα λόγια: να "συνομιλήσω" μαζί της.

Μερικά από τα χαρακτηριστικά κτίρια του Karaköy. Ένδοξα κτίσματα του παρελθόντος φορώντας την φορεσία της παραμέλησης

Σημείο αναφοράς της ιστορικότητας της περιοχής είναι οτι κατοικούνταν ήδη από τα προβυζαντινά χρόνια. Εδώ υπήρχε οικισμός με το όνομα Συκαί και όσες φορές σκεφτώ την ονομασία, φαντάζομαι την κατηφορία του Πέραν πολλές χιλιάδες χρόνια πριν με λιγοστά αρχαία κτίσματα και καταπράσινη, με τις συκιές να φτάνουν ως τα όρια της θαλάσσης και να ερωτοτροπούν πότε με τα ήρεμα νερά του Κεράτιου και πότε με τις απρόβλεπτες διαθέσεις του Βοσπόρου.

Κατά την βυζαντινή περίοδο η περιοχή αποτέλεσε την καρδιά του ιστορικού Γαλατά και σαν τρίτη και τελευταία ονομασία χρησιμοποιείται ως Καρακιόι, πιθανότητα λόγω των Καραιτών, μίας εβραικής κοινότητας που εγκαταστάθηκε στην περιοχή.

Το Karaköy ήταν ανέκαθεν ένδοξη και ιστορική περιοχή και ένα από τα σπουδαιότερα εμπορικά κέντρα της Πόλης. Εδώ άλλωστε υπήρξε και το οικονομικό κέντρο ολόκληρης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας λόγω της Οθωμανικής τράπεζας αλλά και πολλών άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων που άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή από τα τέλη του 18ου αιώνα.

Τα κτίρια των τραπεζών παραμένουν έπειτα από αιώνες ακόμα επιβλητικά 

Το Κάρακιόι ακολούθησε το κοσμοπολίτικο μωσαικό του Πέραν συγκεντρώνοντας πολλές φυλές στους μαχαλάδες του. Δεν είναι άλλωστε τυχαία η δημιουργιά του δεύτερου παλαιότερου μετρό στο κόσμο (διάβασε εδώ) και η σύνδεση του Karaköy με το υπόλοιπο Beyoğlu. Και μπορεί, κατά τον περασμένο αιώνα, η μέρα να άνηκε στους τραπεζίτες και τους επιχειρηματίες μα η νύχτα άνηκε σε όλους, διαθέτοντας πλούσια νυχτερινή ζωή με ταβέρνες, τραγούδια και μουσικές να ηχούν στα σοκάκια.

Οι σκάλες Camondo, της γνωστής οικογενείας τραπεζιτών

Στην εποχή μας τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά και υποβαθμισμένα. Μπορεί τα πρωινά το Karaköy να σφύζει από ζωή και να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους της πολυεκατομμυριούΠολης αλλά μετά την δύση του ηλίου θα χαρακτήριζα την κατάσταση ελαφρώς επικίνδυνη, ειδικά στα μικρά και σκοτεινά στενάκια του. Πορνεία, ναρκωτικά και εγκληματικότητα κρατούν την περιοχή στο περιθώριο.

Παράθυρα που στην κορυφή τους φέρουν ανάγλυφη λουλουδένια διακόσμηση. Η αισθητική του παρελθόντος φαντάζει ξεχασμένη όπως και τα σπασμένα τζάμια.

Πρόσοψη του μεγάρου του Αγίου Πέτρου. Αυτό το μεσαιωνικό κτίριο αποτέλεσε κάποτε την Γαλλική πρεσβεία και την κατοικία του εκπροσώπου της Γαλλικής αυτοκρατορίας

Στα στενά του Κάρακιόι, στα σύνορα με τον σύγχρονο Γαλατά κυριαρχεί η απόλυτη ερημιά

Εκμεταλλευόμενος την καλή φωτογραφική μου μνήμη, έπεσα σε ένα κτίριο που για τους περισσότερους θα είναι ασήμαντο. Εγώ όμως ένοιωσα για ακόμη μια φορά να έρχομαι σε άμεση επαφή με την Ιστορία. Βρέθηκα έξω από το κτίριο που ο Guiseppe Turconi κατασκεύασε τις πρώτες λατέρνες στην Πόλη, προσφέροντας αμέτρητες στιγμές χαράς, γλεντιού και συγκίνησης σε όλους τους λαούς των Βαλκανιών ως και τις μέρες μας. Η πρώτη Ωραία του Πέραν γεννήθηκε εδώ (δες την ανάρτηση)!

Στο σπίτι που γεννήθηκε η Ωραία του Πέραν. Στην νοερή μου φαντασία ακόμα ηχούν οι μελωδίες και λατερνατζήδες με περιτριγυρίζουν χαμογελώντας

Κατηφορίζοντας προς την πλευρά του Κεράτιου η υποβάθμιση είναι εμφανής. Ίσως αυτό αρχικά να μην έγινε σκόπιμα μα θεωρώ πως τις τελευταίες δεκαετίες πιθανόν η περιοχή αφέθηκε με προοπτική να αναβαθμιστεί όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή από τους μεγαλοκαρχαρίες και τους έχοντες εσωτερικής πληροφόρησης.

Χαρακτηριστική εικόνα μικρού δρόμου στο Κάρακιόι

Τα περισσότερα κτίσματα χρησιμοποιούνται ως αποθήκες εταιριών

Karaköy, μία από τις παλαιότερες συνοικίες της Πόλης.Το παρελθόν λαμπρό, το παρόν υποβαθμισμένο, το μέλλον άραγε τι;

Παρ'όλη την παραμέληση το Κάρακιόι ξέρει να μαγεύει τον περιπλανώμενο που θα αποφασίσει να το εξερευνήσει. Είτε σκορπώντας χαμόγελα, είτε κρύβοντας μικρές συγκινήσεις και εκπλήξεις, είτε προσφέροντας στιγμές από την ιστορικότητά του.

Επίσης στο Karaköy θα βρεί κανείς πιθανόν τα πάντα που σχετίζονται με κάθε λογής αντικείμενα ή εργαλεία. Ότι θα αντίκριζα μια απέραντη ποικιλία με τανάλιες και κατσαβίδια είναι φυσιολογικό. Ότι συνάντησα νεροχύτες, λεκάνες, μπανιέρες και σωλήνες το φανταζόμουν. Αλλά ότι θα έβρισκα και μαγαζί που να πουλά άγκυρες, σίγουρα με ξάφνιασε ευχάριστα προσφέροντάς μου αρκετά χαμόγελα.

Βάζεις το κότερο, βάζω την άγκυρα, πάμε μια βόλτα;

Ταβερνούλα μέτριας ποιότητας που όμως το καλοκαίρι γεμίζει από κόσμο μα..

...τους χειμερινούς μήνες την πελατεία κλέβει ο πλανόδιος ψήστης. Bir balık ekmek lütfen

Φυσικά κάθε πέρασμα από το Κάρακιόι αργά ή γρήγορα θα καταλήξει στο διασημότερο ίσως στέκι του μπακλαβά, στον ιστορικό Güllüoğlu που από το 1949 έχει γλυκάνει γενιές και γενιές Πολιτών και επισκεπτών.

Εκτός από τις κλασσικές γεύσεις υπάρχουν και ενδιαφέρων πειραματισμοί όπως ο σοκολατένιος μπακλαβάς. Μου άρεσε και θα σίγουρα θα τον ξαναδοκιμάσω

Το ονειρεμένο μπακάλικο δίπλα από τον Güllüoğlu. Μία στάση και εκεί αξίζει σίγουρα

Για τους περισσότερους πιθανόν ο περίπατος να τελείωνε σε ένα τραπέζι του Γκιουλιούογλου ή στην βιτρίνα του διπλανού μπακάλικου. Για 'μένα πάντως όχι καθώς η παρατηρητική ματιά μου είχε προσέξει μερικούς ενδιαφέροντες τρουλίσκους, ανάβοντάς μου την περιέργεια.

Οι τρούλοι που μου προξένησαν περιέργεια

Στην Πόλη κάθε γωνία, κάθε δρόμος και μαχαλάς έχει πάντα την ικανότητα να σε φέρνει σε επαφή με ιδιαιτερότητες. Μια από αυτές ξετρύπωσα απρόσμενα φτάνοντας έξω από την πόρτα του Μπεζεστενιού του Πορθητή.

Το Μπεζεστένι του Πορθητή

Το bedesten είναι ένα είδος κλειστής αγοράς με συγκεκριμένη αρχιτεκτονική που εμπνεύστηκε από την μορφή που είχαν τα πρωτοισλαμικά τζαμιά. Πρόκειται για μεγάλη αίθουσα με πολλές ενότητες που καθεμία διαθέτει τον δικό της τρούλο. Η εμπορική του χρήση αφορούσε κυρίως υφάσματα και άλλα πολυτελή αντικείμενα αλλά επίσης ο χώρος χρησιμοποιούνταν και ως σημείο φύλαξης καθετί πολύτιμου.

Το συγκεκριμένο είναι ακόμα πιο ιδιαίτερο όχι μόνο διότι κατασκευάστηκε από τον Μωάμεθ τον Πορθητή λίγο μετά την Άλωση της Πόλης αλλά επειδή είναι ένα από τα παλαιότερα μπεζεστάνια που κτίστηκαν.

Ο λόγος κατασκευής του ήταν η συντήρηση της Αγίας Σοφίας, καθώς τα έσοδα από αυτήν την αγορά παραχωρούνταν για την ομαλή οικονομική διαχείριση του külliye, δηλαδή όλων των συγκροτημάτων (βιβλιοθήκες, σχολεία, λουτρά, νεκροταφεία κ.λ.π.) που περιτριγύριζαν το τότε τέμενος.

Η δυτική πλευρά του Fatih Bedesteni. Αρκετές ομοιότητες με βυζαντινό κτίσμα λόγω της εποχής που κατασκευάστηκε

Σίγουρα αποτελούσε ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της εποχής του και πιθανόν να είχε ελαφρώς μεγαλύτερη έκταση απ'ότι στις μέρες μας. Δυστυχώς δεν είναι η μοναδική τροποποίηση που έχει υποστεί το κτίσμα. Η κατάσταση είναι σχεδόν αξιοθρήνητη και ο εσωτερικός χώρος παραπαίει μεταξύ καταστημάτων και αποθηκευτικού χώρου. Δεν θεωρώ κακό να λειτουργούν εκεί καταστήματα αφού εξάλλου αυτός είναι ο λόγος κατασκευής του κτίσματος και είναι θεμιτό να υπάρχει η διαχρονικότητα του ως εμπορικό κέντρο. Αρνητικός είναι ο τρόπος εκμετάλευσής του και κυρίως η εικόνα που παρουσιάζει με τα στιβαγμένα, σχεδόν ως τους τρούλους, εμπορεύματα

Στο εσωτερικό του Μπεζεστενιού του Πορθητή. Εξαιτίας της παλαιότατης ηλικίας του, υπάρχει η τάση να υποθέσει κάποιος οτι πρόκειται για χριστιανικό κτίσμα. Μια προσεκτικότερη αρχιτεκτονική ματιά όμως τοποθετεί τα πράγματα στην σωστή βάση

Τρούλοι αντικαθιστούν την απλή σκεπή που είχαν τα πρώτα τεμένη του Ισλάμ

Στιβαγμένα κουτιά σχεδόν ως τους τρούλους. Σηκώστε τα μανίκια και ξεκινήστε ανάπλαση του χώρου και αναμόρφωση του μυαλού των "εμπόρων"

Μια από τις διαφορές του bedesten με τις υπόλοιπες αγορές είναι τα παραθυρά του

Περπατώντας αδιάκοπα ένοιωθα ολοένα και περισσότερο βέβαιος στις εκτιμήσεις μου για το ιστορικό Karaköy. Παρ'όλη την παρακμή και την παραμέληση που επικρατεί, το Κάρακιόι θα αποτελέσει στο μέλλον μια λαμπρή περιοχή. Ένα από τα κομβικότερα σημεία της Πόλης που απλά περιμένει το πέρασμα του χρόνου για να ξαναέρθει στο προσκήνιο. Η σταδιακή εγκατάσταση τουριστών δίνει ήδη τα πρώτα δείγματα αλλαγής. Όλα είναι κύκλος άλλωστε.

Όσο για 'μένα, το Καρακιόι και η ευρύτερη περιοχή θα συνεχίζει να με απασχολεί αφου οι γωνιές που αξίζουν την προσοχή μου παραμένουν δεκάδες και η Πόλη έχει πάντα ορθάνοιχτη την αγκαλιά της, έτοιμη να μου προσφέρει νέες συγκινήσεις και μαγικές στιγμές.

Η εκκλησία Χ

Υπάρχουν περιπτώσεις που έχω βρεθεί εκατοντάδες φορές σε ένα σημείο και έχω παρατηρήσει κάτι, έχοντας την διάθεση να το δω καλύτερα. Παρ'όλα αυτά για διαφόρους λόγους η επιθυμία μου δεν γίνεται πάντα πράξη. Συνήθως αυτό συμβαίνει διότι δεν έχω την επιθυμητή πρόσβαση αλλά παράλληλα πρέπει να παραδεχτώ ότι στέκομαι πάντα τυχερός και αργά ή γρήγορα παρουσιάζεται η κατάλληλη ευκαιρία για να δω από κοντά όλα αυτά που κατα καιρούς κίνησαν το ενδιαφέρον μου.

Σε μια τέτοια περίπτωση ανήκει και η εκκλησία που βρίσκεται πολύ κοντά στην αρχή της İstiklal. Την ανακάλυψα τυχαία εδώ και πάρα πολύ καιρό στην προσπάθειά μου να αποφύγω τις χιλιάδες κόσμου που ανεβοκατεβαίνουν στην κεντρική αρτηρία του Πέραν. Όταν η πολυκοσμία της Ιστικλάλ γίνεται ανυπόφορη, κινούμαι πάντα στα παράλληλα δρομάκια και πάντα είχα την διάθεση να σταθώ για λίγο και να μάθω περισσότερα για αυτόν τον ναό. Ακολουθώντας λοιπόν την τύχη μου, τούτη την φορά κατάφερα να εισέλθω και να δώ από κοντά αυτή την άγνωστη εκκλησία, την εκκλησία Χ όπως μου άρεσε να την αποκαλώ.

Η πρόσοψη της εκκλησίας Χ. Αμέτρητες φορές έβρισκα τις πόρτες κλειστές αλλά και πάλι η τύχη μου χαμογέλασε

Περνώντας αμέτρητες φορές απ'έξω μα πάντα με τις πόρτες κλειστές, είχα σχεδόν εγκαταλείψει την ιδέα να την επισκεφθώ. Προσπαθώντας για ακόμη μια φορά να γλυτώσω από την πολυκοσμία, βρέθηκα να περπατώ έξω από αυτήν και αντικρίζοντας τις ανοιχτές πόρτες του μαντρότοιχου, δεν θα άφηνα με τίποτα την ευκαιρία να πάει χαμένη.

Ρωτώντας έναν Τούρκο που γυρόφερνε στον αυλόγυρο σαν φύλακας ή επιστάτης, μου αποκρίθηκε πως πρόκειται για καθολική εκκλησία. Μάλλον πρέπει να πάψω να ρωτώ και να εμπιστευτώ περισσότερο τα μάτια και τις εμπειρίες μου διότι εισερχόμενος στο εσωτερικό της, κατάλαβα οτι εδώ είναι όλα λίγο διαφορετικά, μπερδεμένα και με πολλές επιρροές.

Πρώτα απ΄όλα η αρμενική επιγραφή μου έδωσε το πρώτο στοιχείο οτι δεν πρόκειται για καθολικό ναό. Ταυτόχρονα όμως έχοντας ήδη επισκεφθεί κατά το παρελθόν μια αρμένικη εκκλησία, σχεδόν απέναντι από τον Άγιο Δημήτριο Ξηροκρήνης, εκεί όλα ήταν περισσότερο σκυθρωπά και με σκοτεινότερα χαρακτηριστικά απ'ότι εδώ. Άρα κάτι ήταν διαφορετικό.

Επιπλέον εδώ υπήρχαν κάμποσα αγάλματα τριγύρω μου και με έβαλαν σε νέους περισυλλογισμούς. Τότε ήταν που μου κατέβηκε η ιδέα: Η εκκλησία Χ είναι μια αρμενοκαθολική εκκλησία!

Αρμενική επιγραφή που δεν κατάφερα να....αποκρυπτογραφήσω

Αγάλματα υπάρχουν διακριτικά δίπλα από την είσοδο. Κομψοί κίονες και ένα κυκλικό παράθυρο με το φώς να μπαίνει εκθαμβωτικό

Εξωτερικά μπορεί να μην φαίνεται καθαρά μα η εκκλησία διαθέτει οκταγωνικό τρούλο με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορεί κανείς να μαντέψει εύκολα το βάθος του. 

Η Αρμενοκαθολική Εκκλησία αποτελείται από μια χριστιανική κοινότητα που ενώ τηρούν όλα τα έθιμα της Αρμένικης Εκκλησίας, βρίσκονται σε πλήρη κοινωνία με την Καθολική Εκκλησία. Δεν σας κρύβω πως αυτά μου φαίνονται κάπως μπερδεμένα. Έτσι αφιερώθηκα περισσότερο στα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά της εκκλησίας και την χριστιανική τους "απήχηση".

Σε ότι αφορά τις δικές μας ελληνορθόδοξες εκκλησίες όλα μοιάζουν να ακολουθούν τους γνωστούς κανόνες, τα αρχιτεκτονικά στοιχεία να σμίγουν με τα θρησκευτικά και από κοινού να ενοποιείται ο συμβολισμός με τις πρακτικές λειτουργικές αναγκαιότητες. Δεν γνωρίζω αν στις αρμενοκαθολικές εκκλησίες ακολουθείται κάποιον συγκεκριμένος αρχιτεκτονικός κανόνας αφού στον συγκεκριμένο απουσίαζε τόσο ο δρομικός όσο και ο εγκάρσιος άξονας, οι κιονοστοιχίες και διαχωρισμός των κλιτών. Αν μπορούσα να εφεύρω αυθαίρετα μια ονομασία θα τον χαρακτήριζα ως δίκογχο περίκεντρο ναό με άρτια γεωμετρική συμμετρία.

Ο ναός είναι μεγαλοπρεπής, υπέροχα διακοσμημένος, με έμφαση στην λεπτομέρια και την γεωμετρική συμμετρία

Το εσωτερικό του ναού με την ιδιόρρυθμη αρχιτεκτονική. Παρ'όλα αυτά, ένα πραγματικό στολίδι

Εντύπωση μου προξένησε ο συνολικός διάκοσμος αλλά περισσότερο η τεχνοτροπία των Εικόνων που κοσμούσαν τον ναό. Ο συνδυασμός της δυτικής τεχνοτροπίας με τα σκοτεινά χρώματα που χαρακτηρίζουν τις αρμένικες Εικόνες μου φάνηκε ενδιαφέρον ως καλλιτεχνική έκφραση. Εκείνο πάντως που μου προκάλεσε σύγχηση ήταν η ανάποδη τοποθέτηση αρκετών πραγμάτων με πιο χαρακτηριστική του άμβωνα και του επισκοπικού θρόνου. Ήταν περίεργο να δώ τον άμβωνα κρεμασμένο στην δεξιά πλευρά του ναού και τον επισκοπικό θρόνο στην αντίθετη πλευρά. Σίγουρα δεν είμαι ειδικός και οι γνώσεις μου είναι λίγες και ίσως να μην υπάρχει εξήγηση αλλά να προέκυψε ως αναγκαιότητα για να δείχνει η αίρεση την διαφορετικότητά της.

Η καλαισθησία του ναού με συνοδεία των χαρακτηριστικών μουντών Εικόνων και του ανάποδου άμβωνα στα δεξιά

Ο επισκοπικός θρόνος....στα αριστερά

Παρ'όλη την διαφορετικότητα ήταν σίγουρα αρκετά ενδιαφέρον να βρεθώ σε τούτο τον άγνωστο ναό που για χρόνια μου κινούσε την περιέργεια. Η αρχιτεκτονική και θρησκευτική ιδιορρυθμία παρουσίασε κάτι διαφορετικό και φρόντισε να μου προσφέρει εκ νέου γνώσεις γύρω από κάμποσα ζητήματα που αγνοούσα. Όλα αυτά σε έναν ναό με αίσθηση του ωραίου από άκρη σε άκρη, περιποιημένο, από μια εποχή που ο πολυπολιτισμός της Πόλης άκμαζε και που αξίζει τον κόπο να αφιερώσει κάποιες μερικές στιγμές για να τον επισκεφθεί. Αρκεί βέβαια να έχει την ευκαιρία να βρεθεί εκεί σε ώρες επισκεψιμότητας.

Βγαίνοντας από την εκκλησία Χ, ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στο πρόσωπό μου. Μέσα σε λίγες στιγμές κατόρθωσα όχι μόνο να την επισκεφθώ αλλά να μάθω και το όνομά της. Έτσι από το μυστηριώδες και αινιγματικό Χ, θα χρησιμοποιώ πλέον και την πραγματική της ονομασία: εκκλησία Vokebecen.

Επίσκεψη στον ναό των Αγίων Πέτρου και Μάρκου

Ένα χαρακτηριστικό της περιπλάνησης μου στην Πόλη είναι οτι κάθε φορά θα υπάρχει κάτι νέο προς ανακάλυψη. Και ενώ οι ιδιαιτερότητες μοιάζουν να είναι ατελείωτες, η Πόλη φροντίζει να μου τις αποκαλύπτει σταδιακά και στον βαθμό ετοιμότητάς μου. Είναι σαν οι μαχαλάδες και οι απέραντοι δρόμοι της να είναι το κορμί της και εκείνη σαν γλυκιά αγαπητική φροντίζει να μου φανερώνει κάθε φορά από μια νεα πτυχή του σώματός της.

Ακόμα λοιπόν κι αν έχω περπατήσει δεκάδες φορές σε ορισμένα σημειά, αρκεί ένα επιπλέον στενάκι που μέχρι πρότεινος δεν είχα ακολουθήσει για μια καινούρια εξερεύνηση. Αυτή την φορά ακολούθησα αυτόν τον νέο δρόμο και βρέθηκα στην βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Μάρκου.

Η βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Μάρκου, στις μέρες μας ακούει στο όνομα Atik Mustafa Paşa

Η ιστορικότητα αυτού του ναού είναι ανατριχιαστική διότι υπάρχει για περισσότερα από 1100 έτη! Οικοδομήθηκε γύρω στο 830 από τον αυτοκράτορα Θεόφιλο και ως τις μέρες μας το κτίσμα συνοδεύεται από αρκετά ερωτημάτα που παραμένουν ασαφή. Το πιο βασικό ζήτημα αφορά την ονομασία του ναού καθώς εκτός από ναός των Αγίων Πέτρου και Μάρκου, του αποδίδονται αρκετές άλλες ονομασίες.

Τα τελευταία χρόνια επικρατεί περισσότερο η άποψη πως ο ναός ταυτοποιείται με την Αγία Θέκλα, κάτι που εγώ προσωπικά αμφιβάλω. Η Αγία Θέκλα βρισκόνταν εκεί κοντά, ως μέρος του παλατιού των Βλαχερνών αλλά σαφώς πολύ πιο κοντά στα Τείχη. Δυστυχώς η περιοχή εκεί έχει αποκλεισθεί λόγω οικοδομικών εργασιών που γίνονται για την απομάκρυνση εναπομείναντων ξύλινων καλυβιών και δημιουργία νέων κτιρίων.

Άλλες ονομασίες που αποδίδονται είναι ως Μονή των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού, εξαιτίας και κάποιων τοιχογραφιών που βρέθηκαν εκεί, αλλά και ως ναός του Αγίου Ηλία του Πετριού δίχως τίποτα να είναι βέβαιο.

Και σαν να μην ήταν αρκετά τα ονόματα των Αγίων που πιθανόν να είναι αφιερωμένος ο ναός, υπάρχει και η τουρκική ονομασία εξαιτίας ενός μουσουλμάνου Αγίου που βρίσκεται στο εσωτερικό του ναού.

Η νοτιοδυτική πλευρά του ναού με εμφανή τα χαρακτηριστικά της πρώιμης βυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής

Σίγουρο είναι οτι το 1059 επί Ισαάκιου Κομνηνού συντελέστηκαν σημαντικές επισκευές σε τούτον τον ιστορικά και αρχιτεκτονικά μοναδικό ναό. Ως κατασκεύασμα της πρώιμης βυζαντινής αρχιτεκτονικής περιόδου διακατέχεται από ορισμένα χαρακτηριστικά όπως η σχεδόν κυβική και συμπαγής κατασκευή του, με πλατιά βάση και ατύμπανο τρούλο που κάθεται νωχελικά πάνω στον όγκο του κτίσματος. Το εξωτερικό του είναι σχεδόν ακατέργαστο γιατί ένα ακόμα χαρακτηριστικό εκείνης της περιόδου είναι η πλήρης αδιαφορία στο εξωτερικό ενός ναού και η αφοσίωση στο εσωτερικό του σαν συμβολισμός για την σημασία που δίνεται στον ψυχικό κόσμο των χριστιανών.

Ανεξαρτήτως μετατροπής και καλλιτεχνικού τύπου, ο ναός έχει τον τρόπο να δημιουργεί μεταφυσικά συναισθήματα

Το 1512 έγινε η μετατροπή του σε τέμενος από τον βεζύρη Koca Mustafa Paşa και η πορεία του στον χρόνο συνεχίστηκε μέσα από μεγάλες πυρκαγιές, όπως του 1729, φυσικές καταστροφές, όπως ο σεισμός του 1894, όπου και σταδιακά εγκαταλείφθηκε ως το 1922. Μέσα σε αυτό το διάστημα των 5 αιώνων έγιναν και άλλες επισκευές και μετατροπές, άλλες αναγκαίες για την διάσωση του κτίσματος και άλλες στα μέτρα της μουσουλμανικής λατρείας. Χαρακτηριστικότερη είναι η αλλαγή του τρούλου, η ανοικοδόμηση του kible και η προσθήκη ενός türbe στο νότιο κλίτος.

Ο μουσουλμανικός άμβωνας, το μιμπέρ, όπου ανεβαίνει εκείνος που θα κυρήξει ή θα ανακοινώσει κάτι

Εικόνα από το εσωτερικό του ναού. Τρούλος, τόξα , τεταρτοσφαίρια , καμάρες και ο εγκάρσιος άξονας που διέρχεται κατά πλάτος

Στο νότιο κλίτος του ναού υπάρχει ο τουρμπές (δες κι εδώ) του Hazreti Cabir, ενός Άγιου των μουσουλμάνων που λόγια και διδάγματά του αποτελούν μέρος του Κορανίου.

Ο τουρμπές του Hazreti Cabir με συνοδεία κάθε επισημότητας...

...και με καγκελα για να μην διαταράσεται ο αιώνιος ύπνος του καθώς στον χώρο υπάρχει και ιεροδιδασκαλίο και πολλά παιδιά περιφέρονται στο Atik Mustafa Pasa Camii

Η παρουσία μου σε φτωχογειτονιές όπως αυτή των Βλαχερνών τραβά πάντα σαν μαγνήτης τα βλέμματα των γειτόνων. Αντιλαμβάνονται οτι κάποιος ξένος εισέρχεται στον μαχαλά τους και η δική μου φωτογραφική έξαρση θα έλεγα τους κάνει περισσότερο να απορούν παρά να προβληματίζονται. Τα παιδιά έχουν πάντα την μεγαλύτερη περιέργεια να με πλησιάσουν και να έρθουν σε επαφή με κάποιον που στα μάτια τους φαντάζει να είναι από έναν αρκετά μακρινό κόσμο.

Το ίδιο συνέβη και στο εσωτερικό του ναού που θα πρέπει να λειτουργεί και σαν ιεροδιδασκαλίο καθώς υπήρχε μεγάλος αριθμός παιδιών στο εσωτερικό του ναού. Καθώς προσπαθούσα να αποθανατίσω μια χαρακτηριστική φωτογραφία του ελληνικού σταυρού που αρχιτεκτονικά διαγράφεται στην οροφή του ναού, μικρά κοριτσάκια επιδόθηκαν μαζί μου αρχικά σε ένα είδος κρυφτοκυνηγητού, πότε στον γυναικωνίτη και πότε σε μουσουλμανικά δωμάτια που κάποτε αποτελούσαν τον νάρθηκα του βυζαντινού ναού. Όταν όμως ξεθάρεψαν και τους πέρασαν οι ντροπές, αποφάσισαν να έρθουν δίπλα μου, πότε ξεναγώντας με στον ναό και πότε απορώντας με την φωτογραφική επιμονή μου σε κάποια σημεία.

Οι αψίδες του ναού είναι αρκετά ιδιαίτερες καθώς εξωτερικά φαίνονται τετραγωνισμένες...

...αλλά εσωτερικά σχηματίζουν καμπύλες

Μουσουλμάνος γεροντάκος στην απογευματινή προσευχή του

Ιστορικές και αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες από έναν χιλιετή ναό. Η Πόλη μου φανερώνει τις ομορφιές της

Βγαίνοντας στον αυλόγυρο και κοιτώντας μερικές ακόμα φορές την εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Μάρκου, σκέφτηκα για ακόμη μια φορά την ιδιαιτερότητα της Πόλης, πως σε ένα τόσο μικρό και ασήμαντο σοκάκι μπορεί να υπάρχει κάτι τόσο σημαντικό και σπουδαίο. Υπάρχουν ελάχιστα οικοδομήματα τέτοιου τύπου (δες εδώ και εδώ) που διασώζονται ως τις μέρες μας αλλά η πρώιμη χρονολογία κατασκευής του ναού τον κάνει ίσως μοναδικό, αφού είναι ο αρχαιότερος ναός τύπου εγεγραμένου σταυροειδή που υπάρχει.

Πως αλλιώς θα μπορούσε να είναι άλλωστε;

Εδώ είναι η Πόλη!

Πάνω της υπάρχει καθετί μαγευτικό, σπουδαίο, μοναδικό και ευλογημένο!